Các nước đang làm gì để giảm rủi ro lừa đảo?
Nhiều quốc gia không chỉ dừng ở việc khuyến cáo người dân. Họ đang tác động trực tiếp vào hệ thống ngân hàng, viễn thông và nền tảng số để làm chậm dòng tiền lừa đảo, tăng khả năng phát hiện giao dịch bất thường và giúp nạn nhân có thêm thời gian xử lý.
Ngân hàng chia sẻ trách nhiệm phòng ngừa. Một số nước yêu cầu ngân hàng tham gia bồi hoàn trong những trường hợp nhất định. Cách làm này tạo áp lực để ngân hàng đầu tư mạnh hơn vào cảnh báo, xác thực và phát hiện giao dịch đáng ngờ.
Xác thực mạnh hơn với giao dịch lớn. Các biện pháp như sinh trắc học, hạn mức chuyển tiền, thời gian chờ với người nhận mới và cảnh báo ngay trên màn hình giúp người dùng có thêm một bước dừng trước khi tiền rời tài khoản.
Kiểm tra tên người thụ hưởng. Hệ thống có thể cảnh báo nếu tên chủ tài khoản nhận không khớp với tên người dùng nhập. Đây là lớp bảo vệ quan trọng khi kẻ gian dùng tài khoản trung gian.
Đóng băng khẩn cấp và tra soát nhanh. Khi nạn nhân báo sớm, ngân hàng có thể phối hợp để giữ lại tiền trước khi bị rút hoặc chuyển tiếp.
Chống giả mạo số điện thoại, tin nhắn và thương hiệu. Việc xác thực số gọi đến, chặn tin nhắn giả mạo và siết đăng ký thuê bao giúp giảm các cuộc gọi, tin nhắn mạo danh.
Truy vết tiền số và tài khoản trung gian. Cơ quan chức năng và tổ chức tài chính tăng cường rà soát tài khoản được thuê, mua bán, đồng thời theo dõi dòng tiền qua tài sản số.
Hợp tác xuyên biên giới và truyền thông cộng đồng. Lừa đảo thường liên quan nhiều quốc gia, vì vậy cần phối hợp điều tra, chia sẻ dữ liệu và phổ biến kỹ năng nhận diện cho người dân.
Vì sao các biện pháp này chưa thể chặn hết lừa đảo?
Các lớp bảo vệ mới giúp giảm rủi ro, nhưng chưa thể xóa bỏ hoàn toàn lừa đảo. Khi một kênh bị chặn, kẻ gian thường chuyển sang kênh khác: từ chuyển khoản ngân hàng sang ví điện tử, tiền mã hóa, thẻ quà tặng hoặc ứng dụng nhắn tin mã hóa. Vì vậy, công nghệ chỉ là một phần của giải pháp; thói quen cảnh giác của mỗi người vẫn rất quan trọng.
Một khó khăn khác là sự cân bằng giữa an toàn và tiện lợi. Giao dịch càng nhanh thì càng thuận tiện, nhưng cũng khiến nạn nhân ít thời gian suy nghĩ hoặc hỏi ý kiến người khác. Ngược lại, nếu thêm quá nhiều bước xác thực, người dùng có thể thấy phiền và tìm cách bỏ qua cảnh báo.
Những thách thức mới người dân cần chú ý
AI làm giả giọng nói, hình ảnh và tin nhắn dễ hơn. Đừng chỉ dựa vào việc giọng nói có quen hoặc hình ảnh có giống hay không. Ngay cả cuộc gọi video cũng cần được kiểm chứng nếu có yêu cầu chuyển tiền hoặc giữ bí mật.
Thanh toán tức thời làm tiền đi rất nhanh. Trước khi chuyển khoản, hãy dừng lại, đọc kỹ tên người nhận, nội dung giao dịch và lý do chuyển tiền.
Dữ liệu cá nhân bị rò rỉ khiến kịch bản lừa đảo thuyết phục hơn. Kẻ gian có thể biết tên, số điện thoại, đơn hàng, khoản vay hoặc thông tin gia đình để tạo lòng tin.
Tài sản số khó thu hồi khi đã chuyển nhầm. Nếu giao dịch không có trung gian chịu trách nhiệm tra soát, khả năng lấy lại tiền thường thấp hơn.
Người lớn tuổi và người trẻ đều có thể là nạn nhân. Mỗi nhóm có thể bị nhắm vào bằng các kịch bản khác nhau, từ mạo danh, uy quyền, tình cảm đến lời mời đầu tư trên mạng.
Bảy quy tắc đơn giản trước khi chuyển tiền
Không quyết định tài chính trong lúc bị hối thúc. Nếu có người yêu cầu chuyển tiền ngay, hãy dừng lại và suy nghĩ thêm.
Không giữ bí mật theo yêu cầu của người lạ. Nếu họ bảo không được nói với gia đình, ngân hàng hoặc công an, đó là dấu hiệu rất đáng nghi.
Không đọc mã OTP, mật khẩu hoặc mã PIN cho bất kỳ người nào; không nhập thông tin định danh qua đường dẫn người khác gửi. Ngân hàng và cơ quan nhà nước không yêu cầu người dân cung cấp các thông tin này qua cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường dẫn.
Không bấm vào đường dẫn lạ, không cài ứng dụng theo hướng dẫn của người không rõ danh tính. Hãy tự mở ứng dụng chính thức hoặc truy cập website chính thức.
Luôn kiểm chứng qua kênh độc lập. Gọi lại bằng số điện thoại đã lưu, số trên thẻ ngân hàng, website chính thức hoặc đến trực tiếp nơi giao dịch.
Cảnh giác với lời hứa lợi nhuận cao, chắc chắn, không rủi ro. Trong tài chính, không có khoản đầu tư nào vừa sinh lời cao vừa an toàn tuyệt đối.
Nếu đã lỡ chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin, hãy báo ngay. Liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản, báo người thân hỗ trợ và trình báo cơ quan chức năng càng sớm càng tốt.
Điều cần nhớ
Kỹ thuật có thể làm chậm lừa đảo, nhưng không thay thế được sự cảnh giác của mỗi người.
Đừng tin chỉ vì người gọi biết thông tin cá nhân, hình ảnh giống thật hoặc giọng nói quen.
Chậm lại, kiểm chứng qua kênh chính thức và nói với người thân là cách phá vỡ nhiều cú lừa.
Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin, nâng cao cảnh giác cộng đồng; không phải tư vấn pháp lý, tư vấn đầu tư hoặc khuyến nghị sản phẩm tài chính.