Mục tiêu của bài viết không phải để khiến mọi người lo sợ, mà để mỗi người biết chậm lại, kiểm chứng và bảo vệ mình trước khi tiền rời khỏi tài khoản hoặc thông tin quan trọng bị lộ.
Những chiêu lừa kinh điển vẫn còn hiệu quả
Nhiều thủ đoạn đã xuất hiện từ lâu nhưng vẫn tiếp tục được sử dụng vì chúng đánh đúng vào tâm lý muốn có lợi nhanh, muốn giúp người khác hoặc sợ bỏ lỡ cơ hội.
Mô hình kim tự tháp và đa cấp biến tướng
Trong mô hình này, thu nhập chủ yếu đến từ việc tuyển thêm người mới, không phải từ việc bán sản phẩm hoặc dịch vụ có giá trị thật. Người tham gia thường phải đóng phí gia nhập, mua một lượng hàng ban đầu hoặc lôi kéo thêm người để được nhận hoa hồng.
Dấu hiệu cần cảnh giác là sản phẩm có giá quá cao so với giá trị thực, cách tính hoa hồng phức tạp, luôn nhấn mạnh việc rủ rê người khác tham gia và hứa hẹn thu nhập lớn trong thời gian ngắn. Về bản chất, số người ở tầng dưới phải tăng liên tục. Khi không còn người mới tham gia, phần lớn người vào sau sẽ chịu thiệt hại.
Thư lừa đảo nhận tiền thừa kế hoặc tài sản lớn
Những thư kiểu “có một khoản tiền lớn cần nhờ chuyển ra nước ngoài” có thể nghe thô sơ, nhưng vẫn có người mắc bẫy. Kẻ lừa đảo thường đưa ra câu chuyện khó tin, hứa chia tiền hoặc yêu cầu người nhận nộp trước một khoản phí.
Bài học ở đây rất rõ: nếu một người lạ hứa cho tiền lớn nhưng yêu cầu chuyển phí trước, cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc giấy tờ tùy thân, hãy dừng lại. Không trả lời tiếp, không chuyển tiền và không gửi thông tin.
Cò mồi và bằng chứng giả
Ngày trước, cò mồi có thể là người đứng trong đám đông nói rằng họ đã mua, đã trúng thưởng hoặc đã nhận tiền. Ngày nay, cò mồi xuất hiện dưới dạng bình luận khen ngợi, đánh giá 5 sao, ảnh chụp màn hình chuyển khoản hoặc lời kể trong nhóm chat.
Người dân không nên tin chỉ vì thấy nhiều người cùng khen. Các hình ảnh, bình luận và tài khoản mạng xã hội đều có thể được tạo giả hoặc dàn dựng. Hãy kiểm chứng qua nguồn độc lập, kênh chính thức và người có chuyên môn đáng tin cậy.
Tráo hàng, tráo điều kiện và đánh tráo kỳ vọng
Một số trường hợp không bắt đầu bằng lời nói dối rõ ràng mà bằng việc nói mập mờ. Hàng mẫu khác hàng giao, hợp đồng ký khác nội dung đã trao đổi, lãi suất quảng cáo khác lãi suất thực tính, hoặc điều kiện rút tiền chỉ xuất hiện sau khi người dân đã nộp tiền.
Trước khi ký, chuyển tiền hoặc đặt cọc, cần đọc kỹ điều khoản, lưu lại bằng chứng trao đổi, yêu cầu thông tin bằng văn bản và hỏi rõ các chi phí phát sinh. Nếu thấy bị thúc ép phải quyết định ngay, hãy coi đó là tín hiệu cảnh báo.
Bán hy vọng
Những lời hứa như chữa bách bệnh, giải hạn, chạy việc làm, chạy dự án, chạy trường học hoặc lo được thủ tục đặc biệt thường nhắm vào người đang lo lắng hoặc cần giải quyết việc gấp. Nạn nhân đôi khi ngại tố cáo vì sợ bị đánh giá hoặc vì bản thân cũng đã tham gia vào việc không minh bạch.
Khi gặp lời hứa “bao đậu”, “bao trúng”, “có người lo bên trong” hoặc “chắc chắn thành công”, cần dừng lại và hỏi: việc này có hợp pháp không, có giấy tờ chính thức không, có thể kiểm chứng qua cơ quan có thẩm quyền không?
Điều cần nhớ
Thu nhập đến từ việc tuyển thêm người, chứ không từ bán hàng thật, là dấu hiệu của mô hình kim tự tháp. Đây là mô hình mà phần lớn người tham gia sau cùng sẽ mất tiền.
Những lời hứa “bao đậu”, “bao trúng”, “có người lo bên trong” hay “chắc chắn thành công” là dấu hiệu phải dừng lại, không phải cơ hội hiếm có.
Trước khi ký, đặt cọc hoặc chuyển tiền, hãy yêu cầu thông tin bằng văn bản, đọc kỹ chi phí và giữ lại toàn bộ bằng chứng trao đổi.
Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin, nâng cao cảnh giác cộng đồng; không phải tư vấn pháp lý, tư vấn đầu tư hoặc khuyến nghị sản phẩm tài chính.