Điều quan trọng cần nhớ là: chống giả mạo hình ảnh, giọng nói không chỉ là nhìn kỹ hơn hay nghe kỹ hơn. Công nghệ sẽ ngày càng tinh vi, nên cách an toàn hơn là đặt sẵn quy trình kiểm chứng trong gia đình và cơ quan trước khi có chuyện xảy ra.
Ba cách AI đang được dùng để lừa đảo
Trí tuệ nhân tạo làm cho các thủ đoạn cũ trở nên khó nhận ra hơn. Kẻ lừa đảo có thể tạo giọng nói, hình ảnh, video và nội dung cá nhân hóa để khiến nạn nhân tin rằng họ đang nói chuyện với người quen, lãnh đạo hoặc người có thẩm quyền.
Giả giọng nói
Chỉ cần một đoạn ghi âm ngắn trên mạng xã hội, kẻ xấu có thể tạo giọng nói giống người thân. Một cuộc gọi nói “con đang gặp nạn, cần chuyển tiền gấp” có thể khiến gia đình hoảng sợ và làm theo ngay.
Cách phòng vệ là đặt trước một “mật khẩu gia đình” hoặc câu hỏi riêng mà người ngoài không biết. Khi có cuộc gọi khẩn cấp yêu cầu chuyển tiền, hãy hỏi lại mật khẩu này và gọi lại bằng số điện thoại đã lưu từ trước.
Giả hình ảnh và video
Cuộc gọi video có khuôn mặt quen thuộc chưa chắc đã là bằng chứng an toàn tuyệt đối. Công nghệ có thể tạo hình ảnh giống người thật hoặc dựng cảnh họp trực tuyến trông rất thuyết phục.
Không xác nhận giao dịch, chuyển tiền hoặc đổi thông tin thanh toán chỉ trong một cuộc gọi hoặc cuộc họp trực tuyến. Với việc quan trọng, cần có bước xác minh độc lập, nhất là khi yêu cầu có yếu tố khẩn cấp, bí mật hoặc bất thường.
Cá nhân hóa kịch bản lừa đảo
Dữ liệu cá nhân bị rò rỉ có thể giúp kẻ lừa đảo biết nơi người dân mua hàng, khoản vay đang có, tên người thân, lịch trình hoặc thông tin công việc. Nhờ vậy, tin nhắn lừa đảo ngày càng giống thật và ít lỗi hơn trước.
Người dân nên hạn chế công khai quá nhiều thông tin cá nhân, đặc biệt là lịch trình, giấy tờ, ảnh trẻ em, số điện thoại, địa chỉ, hình ảnh khuôn mặt rõ và video có giọng nói. Càng ít dữ liệu công khai, kẻ xấu càng khó dựng kịch bản thuyết phục.
Quy trình an toàn khi gặp tình huống nghi ngờ
Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin hoặc bấm vào đường dẫn lạ, hãy thực hiện ba bước đơn giản:
Dừng lại. Không chuyển tiền và không cung cấp thông tin bảo mật trong lúc đang bị thúc ép. Không đọc mã OTP, mật khẩu hoặc mã PIN cho bất kỳ người nào; không nhập thông tin định danh qua đường dẫn người khác gửi.
Kiểm chứng. Tự gọi lại số chính thức đã lưu, truy cập website hoặc ứng dụng chính thức bằng cách tự nhập địa chỉ, không bấm vào đường dẫn lạ trong tin nhắn, thư điện tử hoặc bài đăng mạng xã hội.
Báo cho người tin cậy. Nói với người thân, liên hệ ngay ngân hàng nếu đã chuyển tiền hoặc lộ thông tin tài khoản, đồng thời trình báo cơ quan chức năng khi có dấu hiệu lừa đảo.
Một nguyên tắc quan trọng là không ra quyết định tài chính khi đang sợ hãi, vội vàng hoặc bị cô lập. Kẻ lừa đảo thường muốn nạn nhân giữ bí mật và hành động ngay. Vì vậy, chỉ cần dừng lại vài phút để hỏi người thân, kiểm chứng thông tin hoặc gọi lại kênh chính thức, nhiều rủi ro có thể được chặn từ đầu.
Điều cần nhớ
Những dấu hiệu quen thuộc như sai chính tả, giọng nói lạ hay hình ảnh mờ đang mất dần giá trị. Hãy chuyển sang nhận biết bằng hành vi: yêu cầu giữ bí mật, thúc ép thời gian và kênh chuyển tiền khó lấy lại.
Hãy đặt sẵn một “mật khẩu gia đình” mà người ngoài không thể biết, và dùng nó cho mọi cuộc gọi báo việc khẩn cấp cần tiền.
Không xác nhận giao dịch hoặc đổi thông tin thanh toán chỉ trong một cuộc gọi hay một cuộc họp trực tuyến, kể cả khi bạn nhìn thấy mặt người quen.
Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin, nâng cao cảnh giác cộng đồng; không phải tư vấn pháp lý, tư vấn đầu tư hoặc khuyến nghị sản phẩm tài chính.