Vay, cho vay và bảo lãnh

Tóm tắt

Nhớ một câu

Chưa biết tổng phải trả — chưa ký.

Câu hỏi phải hỏi

Ghi ra giấy ba con số: mình nhận về bao nhiêu, tổng cộng phải trả bao nhiêu, mỗi kỳ trả bao nhiêu.

Ai thường bị nhắm đến

Kênh tiếp cận

Dấu hiệu

Không chờ dấu hiệu thứ hai. Gặp một trong năm việc này thì chặn ngay việc đó, rồi mới tính tiếp.

Đọc hoặc nhập mã xác thực theo yêu cầu của người khác, kể cả để “hoàn tất khoản vay hộ”.
Ký hoặc gửi hồ sơ bảo lãnh cho người chỉ quen qua mạng; gửi ảnh giấy tờ, chữ ký cho họ.
Ký vào giấy còn chỗ trống, hoặc giấy ghi vai trò của mình một cách mơ hồ.
Vay hoặc chuyển tiền trong lúc đang bị thúc và bị bắt giữ bí mật, không cho hỏi người nhà.
Đứng tên vay hộ người khác, dù là người quen.

Cần hoãn lại để kiểm chứng khi

Hồ sơ còn để trống cách tính lãi, phí phạt, hoặc chưa cho lưu bản đầy đủ.

Kịch bản

Vay không xấu. Vay mà không biết mình nợ gì mới xấu

Vay tiền là việc bình thường: mua nhà, chữa bệnh, xoay vòng vốn làm ăn. Cái làm người ta khổ về sau thường không phải khoản vay, mà là ba chỗ mờ: không biết mình thật sự nhận về bao nhiêu, không biết cộng lại phải trả bao nhiêu, và không tính tới lúc thu nhập thay đổi.

Trước khi ký, điều đầu tiên cần tự hỏi không phải “nơi này có uy tín không”, mà là: mình có thật sự cần vay không, và có trả nổi không?

Ghi ba con số ra giấy, rồi đặt cạnh thu nhập thật và các khoản chi cần thiết của gia đình. Làm được việc đó là đã tránh được phần lớn rắc rối.

Thủ đoạn thường gặp

Ứng dụng vay nhanh đòi quyền vào danh bạ, hình ảnh, tin nhắn Cao
Khấu trừ khi giải ngân: hồ sơ ghi một số, thực nhận một số khác Cần thận trọng
Nhờ bạn đứng tên vay hộ hoặc bảo lãnh cho người chỉ quen qua mạng Cao
Đòi nợ sai người, gọi vào danh bạ để gây sức ép Cao
Bị đòi một khoản vay mang tên mình mà mình chưa từng vay Cao

Vì sao người cẩn thận vẫn quyết định sai

Điều nhiều người nghĩ	Thực tế
“Được duyệt tức là mình trả nổi.”	Được duyệt chỉ nói bên cho vay đồng ý cho vay. Khả năng trả là việc mình phải tự tính, dựa trên thu nhập thật và khoản để dành.
“Mỗi kỳ trả ít nên rẻ hơn.”	Kỳ nhỏ mà kéo dài thì tổng trả có thể lớn hơn nhiều. Phải so tổng phải trả trừ đi số thực nhận.
“Duyệt nhanh, không hỏi gì nhiều là tiện.”	Không hỏi thu nhập, nghĩa vụ nợ hay nguồn trả là bỏ qua đúng thứ quan trọng nhất. Tiện lúc vay thường đắt lúc trả.
“Chỉ đứng tên hộ thôi, tiền bạn tiêu.”	Theo hồ sơ, người đứng tên là người phải trả. Bạn tiêu hết thì nợ vẫn của mình.
“Cho số điện thoại tham chiếu là thành người bảo lãnh.”	Không. Trách nhiệm phụ thuộc vào giấy tờ mình đã ký hoặc đã bấm đồng ý, và quy định áp dụng.

Việc cần làm ngay

Chuyện đang xảy ra ngay lúc này?

Nếu có người đang giục ký, đang đòi mã xác thực, hoặc đang dọa nợ và bắt giữ kín không cho hỏi người nhà — cúp máy trước đã. Chưa ký, chưa đọc mã thì chưa mất gì. Đọc xong bài này rồi tính tiếp.

Khi phải dừng

Bị đòi mã xác thực, bị bắt bảo lãnh cho người quen qua mạng, hoặc vừa bị giục vừa bị bắt giữ bí mật.
Làm ngay: Cúp máy, nói với một người trong nhà.

Khi cần hoãn

Làm ngay: Đòi hồ sơ lưu được, tự cộng lại ba con số.

Nếu đã lỡ

Không tự trách. Dừng mất thêm trước đã.

Lỡ đọc hoặc lỡ nhập mã xác thực theo yêu cầu của ai đó. Gọi ngay ngân hàng bằng số in sau thẻ hoặc trong ứng dụng chính thức mình tự mở. Mô tả đúng thứ đã lộ, đề nghị khóa đúng dịch vụ hoặc giao dịch, đóng mọi lần đăng nhập còn đang mở, rồi đổi thông tin bảo mật. Đừng chờ xem mã đó có tự hết tác dụng không.
Lỡ cài ứng dụng lạ, hoặc nghi máy bị điều khiển. Cắt mạng chiếc máy đó trước — tắt Wi-Fi và dữ liệu di động — rồi dùng một thiết bị khác đáng tin để gọi ngân hàng và xử lý.
Nghi có hồ sơ vay mở bằng danh tính của mình. Tự tra tổ chức cho vay và liên hệ bằng số hoặc địa chỉ chính thức. Yêu cầu kiểm tra hồ sơ, ghi nhận rằng mình không đồng ý bảo lãnh hoặc không phải người vay, và gửi xác nhận bằng văn bản. Kiểm tra báo cáo tín dụng qua kênh chính thức của CIC. Lưu tin nhắn, ảnh đã gửi và mã tiếp nhận; trình báo nếu có dấu hiệu mạo danh.
Bị đe dọa hoặc quấy rối. Lưu lại nội dung rồi mới chặn. Khiếu nại tới tổ chức cho vay nếu xác định được, phản ánh cơ quan quản lý, và trình báo Công an. Đừng công khai dữ liệu của người khác lên mạng.

Cảnh giác với người hứa lấy lại tiền

Và cảnh giác với người tự tìm đến hứa chắc chắn xóa được nợ hoặc lấy lại tiền, chỉ cần nộp trước một khoản. Chuyên đề 8 nói kỹ về việc này.

Xem việc cần làm ngay Tự kiểm tra

Không nên làm

Không đọc mã
Không ký bảo lãnh cho người quen qua mạng
Không ký giấy còn trống
Không vay khi đang bị giục và bị bắt giữ bí mật
Không đứng tên vay hộ